Chia sẻ sách Đọc sách Kiến thức Kỹ năng Rèn luyện Thái độ

RÈN LUYỆN TƯ DUY PHẢN BIỆN

Đây là cuốn sách thứ 3 mình đọc về chủ đề này. Điều thú vị là cả ba cuốn sách đều viết về tư duy phản biện nhưng mỗi tác giả lại đề cập tới một khía cạnh khác nhau. Thế nên không hề có sự trùng lặp, mà ngược lại nó bổ sung và cộng hưởng cho nhau rất tốt. Với gần 200 trang sách, Albert Rutherford giúp chúng ta nhận thức được cách hình thành những suy nghĩ, từ đó nhìn ra những lỗi sai trong tư duy và nhận thức của bản thân để cải tiến và hoàn thiện nó theo thời gian. Cùng mình đào sâu những điều hữu ích mà cuốn sách này đem lại nhé.

1 LỢI ÍCH

Tư duy phản biện giúp ta xác định được tính logic của các quan điểm. Thay vì việc chúng ta vội vã tin tưởng vào những gì mắt thấy tai nghe, thì ta học cách phân tích và công thức hóa những lập luận. Từ đó giúp chúng ta đưa ra cách giải quyết vấn đề một cách hệ thống, bài bản và đúng đắn. Ở đây chúng ta sẽ tập trung vào cách để chúng ta biết chứ không phải là cái mà chúng ta biết. Tư duy hệ thống và tư duy phản biện luôn song hành cùng nhau là vì vậy. Cuối cùng giúp cho chúng ta nhận diện được những khuyết điểm và lỗi sai trong tư duy và nhận thức của bản thân. Để từ đó tinh chỉnh và cải thiện nó theo thời gian.

2 BÀI HỌC GIÁ TRỊ

Có ba bài học mà mình cực kỳ yêu thích.Và đây cũng là phần mà mình tâm đắt hơn cả trong cuốn sách này.

Bài học thứ nhất: hiểu về mô hình bộ não ba trong một.

Đây là khám phá của nhà khoa học thần kinh Paul Maclearn. Mình vốn là một người yêu thích khám về não bộ. Vậy nên mình cũng đã tìm hiểu rất kĩ mô hình này trước đó. Nó cực kì hữu ích trong việc nuôi dạy và đồng hành cùng con. Nếu cha mẹ nào từng đọc “phương pháp nuôi con không đòn roi” thì sẽ hiểu rất rõ khía cạnh này. Mô hình bộ não ba trong một nói rằng, não bộ của chúng ta được chia thành ba bộ não: bộ não người, bộ não linh trưởng và bộ não bò sát. Trong đó bộ não người được điều khiển bởi vỏ não. Đây là phần tiến hóa muộn nhất của chúng ta, và chuyên xử lý những vấn đề phức tạp. Nếu mình nhớ không nhầm thì phải khoảng giữa 20 tuổi thì phần não bộ này mới phát triển một cách hoàn thiện. Đó là lý do vì sao con của chúng ta ngày bé vẫn chưa thể đưa ra được những quyết định đúng đắn và chính xác. Bởi bộ não chi phối và ảnh hưởng quyết định tới con nhiều nhất trong giai đoạn ấu thơ chính là bộ não bò sát. Bộ não bò sát được điều khiển bởi hạch nền, bộ phận nằm ở trung tâm của não bộ. Đây cũng là bộ não được tiến hóa sớm nhất, dùng để xử lý những việc cơ bản. Chúng thường phản ứng rất nhanh khi chúng ta gặp nguy hiểm. Vậy nên chúng cực kì hữu ích vào thời kì săn bắt, hái lượm trước kia.

Tuy nhiên vào thời đại ngày nay thì nó lại gây ra rất nhiều vấn đề. Đó là khi chúng ta tới một môi trường mới, không quen thuộc, lập tức bổ não bò sát sẽ báo hiệu đó là tình trạng nguy hiểm. Dẫn tới việc ta phán đoán sai lầm hoặc đưa ra những quyết định thiếu chính xác. Bộ não này cũng khiến cho mình nhớ tới các em bé. Khi bị cha mẹ la mắng thì não bộ của con sẽ bật ngay chế độ nguy hiểm. Vậy nên con sẽ có ba sự lựa chọn: chiến đấu (đánh trả bố mẹ), thoát thân (bỏ chạy, đóng cửa ở một mình) hoặc đông cứng (không nói gì). Nếu ba mẹ hiểu được về bộ não của con giai đoạn này thì ba mẹ sẽ không tức giận hoặc đánh mắng con khi con phản ứng như trên. Bởi cha mẹ biết, con đang không biết cách điều khiển bộ não nguyên thuỷ. Lúc đó thay vì tức giận cha mẹ hãy giúp con bình tĩnh trở lại, đặt câu hỏi gợi mở để hướng con về vỏ não trước trán. Từ đó giúp con nuôi dưỡng và phát triển phần não này.

Bài học thứ hai: khoa học về niềm tin.

Chúng ta thường tin vào thứ mà mình muốn tin, ở đây ta gọi là thiên kiến. Khi chúng ta không có những lập luận chính xác, khách quan ta rất dễ mắc phải lỗi này. Đặc biệt có rất nhiều người thường tìm lý do khách quan để đổ lỗi cho sai phạm của mình. Điều này sẽ khiến chúng ta bị lu mờ đi khả năng đánh giá. Đồng thời không biết cách kiểm điểm bản thân và rút ra bài học giá trị từ chính những sai lầm đó. Đây thực sự là một điều vô cùng đáng tiếc.

Bài học số ba: ký ức và sự ngộ nhận.

Não của chúng ta thường xây dựng ký ức dựa trên thiên kiến và những đức tin. Do đó chúng sẽ biến những ký ức mà chúng ta xây dựng nên trở thành thực tế. Vậy nên những ký ức của chúng ta chưa chắc đã thực sự chính xác. Để làm rõ điều này chúng ta hãy cùng tìm hiểu về trí nhớ ngắn hạn và trí nhớ dài hạn. Trong đó trí nhớ ngắn hạn thường được dùng nhiều nhất, chúng có thể chứa được bảy thông tin cùng một lúc. Tuy nhiên chúng cũng rất nhanh quên, chúng chỉ nhớ chọn lọc những gì mà ta cần phải tập trung để tránh việc quá tải. Đây cũng là cách để chúng bảo vệ cho não bộ. Chúng thường chỉ đưa những tín hiệu thông qua các từ ngữ hoặc hình ảnh để ta dự đoán phần còn lại. Trí nhớ ngắn hạn chiếm một diện tích rất nhỏ trong não bộ. Còn trí nhớ dài hạn sẽ chiếm phần diện tích rất lớn còn lại. Chúng thường liên kết ký ức với những ý nghĩa, và liên kết các ký ức với nhau. Đây chính là cách để trí nhớ tồn tại lâu dài trong não bộ của chúng ta. Một bộ phận rất quan trọng trong não bộ của chúng ta đó chính là hồi Hải mã. Chúng không những chịu trách nhiệm lưu giữ ký ức mà còn có chức năng chuyển thông tin quan trọng từ trí nhớ ngắn hạn sang trí nhớ dài hạn.

3 LÀM CHỦ TƯ DUY PHẢN BIỆN

Để có thể làm chủ kĩ năng tư duy phản biện chúng ta sẽ cần làm ba việc như sau:

Thứ nhất đó chính là hiểu sâu về não bộ và cách chúng vận hành.

Để từ đó huấn luyện não bộ theo cách mà chúng ta mong muốn. Một cách cực kỳ hiệu quả đó chính là thay đổi thói quen và hành vi của chúng ta, từ đó sẽ thay đổi và định hình lại toàn bộ cấu trúc của não bộ. Bởi não bộ có tính mềm dẻo, vậy nên khi chúng ta thay đổi thì não bộ của chúng ta cũng sẽ thay đổi theo.

Thứ hai đó chính là khi mà chúng ta tranh luận với bất cứ ai đó, không phải là tranh luận để thắng cuộc mà tranh luận để tìm ra điều đúng đắn.

Do đó hãy tập trung vào việc tranh luận lành mạnh, đi sâu vào luận điểm chứ không phải chỉ chích hay phán xét đối phương. Cách này sẽ giúp ta học hỏi được những điều giá trị từ người khác, giúp ta mở mang tâm trí, đồng thời xây dựng và phát triển mối quan hệ với mọi người xung quanh.

Cuối cùng đó chính là hãy nhận diện lại vì thiên kiến và đức tin của bản thân.

Học cách tinh chỉnh và hoàn thiện nó theo thời gian bằng tư duy phát triển chứ không phải tư duy cố định.

Hy vọng bài viết này sẽ giúp cho các bạn một lần nữa đào sâu và có được những kiến thức hữu ích về kỹ năng tư duy phản biện. Bởi vì đây là một trong những kỹ năng quan trọng bậc nhất trong thời đại bùng nổ thông tin khủng khiếp như hiện nay.

Lê Nghĩa

Chào các bạn! Mình là Lê Nghĩa - mình tin rằng bất cứ ai cũng đều có thể trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình, chỉ cần họ không ngừng học hỏi, nâng cao kiến thức và kĩ năng thì không gì là không thể. Điều duy nhất bạn cần làm đó là tin vào chính mình, chiến thắng sự lười biếng bên trong để tốt hơn chính mình của ngày hôm qua. Mình chắc chắn bạn sẽ đạt được những kết quả tuyệt vời trong tương lai không xa!

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *