Bản thân Kiến thức Kỹ năng Rèn luyện Thấu hiểu

CÁCH HỌC NGOẠI NGỮ NHANH VÀ KHÔNG BAO GIỜ QUÊN

Một cuốn sách rất hữu ích của tác giả Gabriel Wyner. Anh ấy học ngoại ngữ để phục vụ cho sự nghiệp ca sĩ của mình. Chính áp lực phải thành thạo một ngôn ngữ nào đó trong thời gian ngắn đã giúp anh ấy tìm ra phương pháp học ngoại ngữ nhanh và không bao giờ quên mà chúng ta sắp được tìm hiểu sau đây. Cuốn sách này chia sẻ cho chúng ta những nguyên lý quan trọng trong việc học ngoại ngữ. Vậy nên dù bạn học ngôn ngữ nào thì đều có thể áp dụng nó một cách hiệu quả. Cùng mình điểm lại những bài học hữu ích mà cuốn sách này mang lại nhé.

1. BA CHÌA KHOÁ QUAN TRỌNG ĐỂ HỌC NGOẠI NGỮ

Ba chìa khoá lần lượt là học phát âm trước, không dịch và dùng hệ thống nhắc lại ngắt quãng.
Học phát âm trước: tác giả thậm chí còn nghe đến mức thuộc cả từ đó trước khi biết nghĩa thực sự của nó. Điều này giúp tai quen với âm thanh, khiến quá trình tích luỹ từ vựng, nghe hiểu và nói bằng ngoại ngữ diễn ra nhanh hơn.
Không dịch: bỏ qua tiếng mẹ đẻ và chỉ dùng ngoại ngữ đang học. Bạn sẽ hiểu được nhờ những thứ khác như ngữ cảnh, ngôn ngữ cơ thể của nhân vật…
Dùng hệ thống nhắc lại ngắt quãng: chính là bộ thẻ học tăng cường, xuyên suốt các phần sau chúng ta sẽ học cách để tạo ra những bộ thẻ chất lượng cho riêng mình. Bộ thẻ này giúp chúng ta xây dựng kế hoạch học tập lâu dài và giúp những gì ta đang học đi vào trí nhớ dài hạn.

2. NĂM NGUYÊN TẮC GHI NHỚ

Đây là phần cực kì hay mà mình muốn nhấn mạnh tới các bạn. Đó cũng là lý do tại sao mỗi lần học được điều gì mình phải đóng gói nó lại cùng với những trải nghiệm cá nhân của mình. Tất cả sẽ được lý giải trong năm nguyên tắc nhớ này

Nguyên tắc 1: làm cho ký ức trở nên đáng nhớ hơn.
Có bốn loại kết nối khác nhau bao gồm kết nối kết cấu, kết nối âm thanh, kết nối khái niệm và kết nối cá nhân. Trong bốn loại này kết nối kết cấu là loại khó nhớ nhất, nó giống như việc ta ngồi đọc thuộc lời bài hát mà chưa nghe bài hát ấy bao giờ vậy. Nó cực kì nhàm chán và mệt mỏi. Vậy nên hãy nhanh chóng chuyển sang loại kết nối số hai, kết nối âm thanh.

Kết nối âm thanh là kết nối giữa tai và miệng, tai nghe và miệng sẽ thực hành. Học hát theo cách này sẽ cực kì hiệu quả. Mình đã thuộc một bài hát sau ba ngày tập luyện, mỗi ngày 20 phút. Khi học ngoại ngữ bạn cũng hãy đưa bản thân vào trạng thái kết nối này để bắt đầu. Sau khi đã nghe được âm thanh, làm quen được với chúng rồi bạn sẽ chuyển sang kết nối khái niệm, phân loại chúng một chút rồi chuyển sang kết nối cuối cùng, kết nối cá nhân. Đây là cách sẽ khiến bạn nhớ mãi mãi.
Mình ví dụ: Nếu bạn học từ mới là husband theo cách thông thường, bạn sẽ rất nhanh quên từ này. Nhưng nếu husband được bạn nghe đi nghe lại, bạn nhớ được cách phát âm, hiểu được nghĩa của chúng, đồng thời còn khiến bạn nhớ tới chồng thì bạn sẽ không bao giờ quên.

Mình ví dụ: Husband – Minh Tuấn. Dưới từ này là hình ảnh anh chồng điển trai của mình cùng tên anh ấy. Câu mà mình nhớ nhất về chồng là “i cannot stop loving my husband.” Mình sẽ không chỉ nhớ từ mới này mà còn nhớ cả câu nói chứa từ đó, vì sao, vì nó viết về chồng mình, về cảm xúc mà mình dành cho chồng. Thế nên nó sẽ còn mãi trong lòng mình.
Đây chính là lý do kết nối cá nhân mang lại hiệu quả lớn nhất. Bởi nó liên quan trực tiếp đến bạn, đến cuộc sống và con người của bạn. Thế nên muốn học bất cứ thứ gì hãy nhớ kĩ nguyên lý này bạn nhé.

Nguyên tắc 2: tối đa hoá sự lười biếng

Thực ra không hẳn là lười biếng đâu, ý của tác giả chính là hãy học để bạn có thể thốt ra câu nói đó mà không cần phải đi tìm lại nó. Lười đến mức ngồi nhớ lại chứ không tìm lại ấy. Lúc này lười biếng sẽ bằng với hiệu quả.

Nguyên tắc 3: đừng xem lại hãy cố nhớ lại

Nó chính là phần làm sâu của nguyên tắc 2, hãy động não để nhớ lại chứ đừng xem lại. Khi mình đóng gói những gì học được, mình thường sử dụng một tờ giấy trắng và cây bút, sau đó viết ra những gì mà bản thân thấy ấn tượng nhất. Tiếp đó đến bước sơ đồ hoá rồi liên hệ bản thân.

Nguyên tắc 4: khoan đã, khoan đã, đừng nói cho tôi biết vội.

Nghĩa là không vội tìm đến sự hỗ trợ của ai đó mà để bản thân động não nhiều hơn. Càng động não thì càng nhớ lâu hơn, những gì sắp quên nhưng đã được nhớ ra thì sẽ lại được nhớ lâu hơn nữa.

Nguyên tắc cuối cùng: tái tạo ký ức.

Tất cả những gì ta muốn nhớ được lâu, hãy liên hệ nó với trải nghiệm cá nhân. Trải nghiệm ban đầu càng sâu sắc (âm thanh, hình ảnh) thì nhớ càng lâu. Khi chúng ta nhớ lại trải nghiệm đó, ký ức sẽ được sống lại, lúc này ta có thể bổ sung thêm rất nhiều mảnh ghép nhỏ hiện tại để tạo ra ký ức mới với nhiều liên kết hơn. Nó giống như khi ta đọc sách vậy, cuốn đầu tiên về thể loại tâm lý sẽ khiến ta thấy khó khăn nhưng các cuốn sau đó cùng thể loại này, ta sẽ cảm thấy thoải mái và dễ dàng hơn khi tiếp nhận vì ta đã có sẵn những ký ức trước đó trong tâm trí. Lần đọc tiếp theo sẽ khiến ký ức trước sống lại và đồng thời bổ sung tiếp vào đó những liên kết mới mà ta vừa tiếp nhận được. Tư duy và kiến thức nền của ta cũng vì vậy mà phát triển vượt trội.

3. CHƠI VỚI CÁC ÂM

Học các âm thông qua quá trình luyện tai, luyện miệng và luyện mắt.

Luyện tai: nhận diện và vi phạm các quy luật phát âm bao gồm chính tả và phát âm. Đây cũng là quá trình ta thiết lập lại não bộ, vì trước kia não bộ thường bỏ qua việc phân biệt các âm với nhau. Do đó ta cần dành thời gian để thiết lập lại não bằng việc nghe băng ghi âm của các cặp từ tối thiểu – những cặp từ gần giống hệt nhau, chỉ khác nhau một âm. Chẳng hạn như Arrive /əˈraɪv/ và alive /əˈlaɪv/. Khi phân biệt rõ được các cặp từ tối thiểu này ta sẽ dễ dàng ghi nhớ và giúp việc giao tiếp trở nên dễ dàng hơn.

Luyện miệng: bao gồm lưỡi, môi, và thanh quản. Việc nắm được đúng kĩ thuật của ba bộ phận này là cực kì quan trọng, bởi chúng sẽ giúp ta phát âm chính xác các từ. Môi thường tròn hoặc không, thanh quản thường rung hoặc không rung, do đó phần lớn việc còn lại ta tập trung quan sát cách đặt lưỡi. Để học phát âm tốt ta cần học từ bảng phiên âm quốc tế IPA. Học tốt bảng phiên âm này giúp ta nhận diện dễ dàng các từ mới về cách phát âm sao cho chuẩn xác nhất. Với các từ dài và khó, hãy sử dụng phương pháp đọc ngược, đọc từ âm cuối ngược trở lại tới âm đầu tiên. Mình đã thử và thấy hiệu quả rõ rệt.

Luyện mắt: kết nối những từ mới, tạo ra sự liên quan đến chính bản thân ta. Cách này giúp ta khắc ghi và thuần thục cách phát âm, cách viết. Ban đầu sẽ hơi mất nhiều thời gian nhưng cũng chính vì vậy mà nó sẽ giúp nội dung ấy đi sâu vào tâm trí. Để củng cố kiến thức này, hãy tạo ra một hệ thống nhắc lại ngắt quãng. Anki là công cụ được tác giả đề xuất nhiều nhất. Lưu ý là nếu sử dụng Anki hay bất cứ bộ thẻ nào, bạn hãy là người trực tiếp tạo ra chúng. Bởi nếu không có sự kết nối cá nhân của bạn vào đó thì bạn sẽ chẳng bao giờ nhớ được. Thế nên đừng lười, đừng đi xin cả loạt về rồi lại chẳng mảy may nhớ được dù là một từ.

4. CHƠI VỚI CÁC TỪ

Học các từ mà bạn hay sử dụng nhất. Sử dụng các hình ảnh và âm thanh để nghe ra được “âm nhạc trong từ ngữ”. Mỗi từ chúng sẽ có một âm thanh khác nhau, nghe đủ nhiều ta sẽ nhận ra được chất nhạc riêng của chúng. Mỗi từ sẽ có cách viết chính tả, cách phát âm, ý nghĩa và kết nối cá nhân riêng biệt. Các phần trước chúng ta đã hiểu sâu về cách viết chính tả, cách phát âm rồi, phần này ta sẽ đi sâu vào ý nghĩa và kết nối cá nhân. Muốn tìm ra ý nghĩa của từ, hãy sử dụng Google hình ảnh, chọn bức hình ta cảm thấy hứng thú và ấn tượng nhất. Truy tìm ký ức về từ này sau đó kết nối nó với ký ức cá nhân của bạn. Từ đó tạo nên một câu chuyện sống động trong tâm trí. Tạo ra thẻ học với hình ảnh đã tìm thấy, âm thanh tải về cùng với ký ức cá nhân vừa truy tìm được. Bạn đã có một thẻ học đặc biệt theo cách của riêng mình.

5. CHƠI VỚI CÁC CÂU

Đây chính là cách để ta học ngữ pháp. Để học ngữ pháp hiệu quả hãy bỏ đi các cuốn sách phân tích mổ xẻ truyền thống. Tìm cuốn sách đơn giản, dễ hiểu. Lựa chọn câu nói đơn giản, thú vị mà bạn yêu thích sau đó phá vỡ chúng. Bằng việc tìm ra từ mới, dạng từ mới, và trật tự từ mới. Sau đó bạn học chúng bằng việc sáng tạo ra một câu chuyện đơn giản, dễ hiểu rồi biến thành thẻ từ để học. Mình ví dụ: hôm qua chồng mình có học được một câu rất hay, anh đã rất ấn tượng, mình hỏi anh sao anh lại thấy ấn tượng.Anh bảo vì nó ý nghĩa. Câu nói là: “l cannot stop loving you.” Mình cũng thấy nó quá hay, quá ý nghĩa. Rồi mình phá vỡ ví dụ này bằng việc phân tích nó ra:
Chủ từ: I
Hành động: không thể dừng lại việc gì đó
Với ai: you
Sau đó mình bảo chồng viết thêm ra một số câu anh thích từ câu gốc này. Rồi mình cùng làm với anh. I cannot stop listening this song. I cannot stop eating this salad. Bạn thấy đấy, một câu nhưng sau đó ta đã có thể biến hoá thành rất nhiều câu khác nhau. Đây là cách học ngữ pháp cực kì hiệu quả. Học từ câu đơn giản sau đó sử dụng nó để tập viết những thứ ta thích nhằm kiểm tra kiến thức và điểm yếu của bản thân. Trước kia ta cần nhờ ai đó sửa lỗi trên cộng đồng online nhưng giờ đây với AI, ChatGPT thì việc này hoàn toàn đơn giản. Ta có thể tận dụng cách này để học tập phát triển kỹ năng viết một cách nhanh chóng. Khi ta viết những gì liên quan tới bản thân ta sẽ nhớ rất nhanh đơn giản vì nó là suy nghĩ, mong muốn và sở thích của ta. Được sửa xong rồi ta hãy biến nó thành thẻ học ngay nhé. Kiến thức mới sẽ đi sâu vào não bộ của ta khi được ôn luyện thường xuyên bằng hệ thống nhắc lại ngắt quãng.

6. CÁCH ĐỂ BẮT ĐẦU

Để học hiệu quả từ vựng hãy bắt đầu với 1000 từ thông dụng đầu tiên. Sau khi nắm chắc 1000 từ đó kể cả về phát âm, cách viết, ý nghĩa của từ. Nếu muốn đạt tới cấp độ thành thạo nâng cao, hãy học tới khi bạn biết 1500-2000 từ. Khi đã có nền tảng bạn hoàn toàn có thể bổ sung lượng từ vựng theo nhu cầu và sở thích của bản thân. 3 công cụ quan trọng để học từ vựng bao gồm: google dịch, tập viết tự định lượng từ vựng và từ điển đơn ngữ. Ba công cụ này mình đã chia sẻ rất kĩ phía trên. Cuối cùng là việc đọc sách và xem phim.

Đọc sách là cách vô cùng hiệu quả để phát triển từ vựng một cách thụ động. Bạn đừng lo lắng là không thể hiểu hết được nội dung, vì nó có ngữ cảnh, các tuyến nhân vật nên hoàn toàn có thể hiểu được mà không cần dịch. Mình đã cải thiện được vốn từ rất nhiều khi vừa đọc vừa nghe audio book trên blinkist. Xem phim cũng vậy, đừng dùng phụ đề vì bạn đang cần cải thiện kỹ năng nghe. Kiểu gì bạn cũng hiểu vì nó có bối cảnh, các tuyến nhân vật, ngôn ngữ cơ thể, biểu cảm trên khuôn mặt của các diễn viên. Thế nên đừng dùng phụ đề, hãy xem phim, cảm nhận và luyện nghe đúng nghĩa bạn nhé. Với các bộ phim điện ảnh, bạn có thể lên mạng đọc trước bản tóm tắt hoặc nội dung (dĩ nhiên phải là bằng ngôn ngữ mà bạn đang học). Sau đó hãy xem, khi ấy bạn sẽ không bị ngợp nữa. Mình biết bài này siêu dài nhưng mình mong sẽ hữu ích với những ai đang trên hành trình chinh phục ngôn ngữ thứ 2 thứ 3 giống mình. Cuốn này mình đọc không chỉ vì mình mà còn vì chồng và bé con của mình nữa. Nên mình cũng mong khi bạn tiếp nhận và áp dụng thành công rồi hãy hỗ trợ cho những người thân yêu của bạn nữa nhé!

Lê Nghĩa

Chào các bạn! Mình là Lê Nghĩa - mình tin rằng bất cứ ai cũng đều có thể trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình, chỉ cần họ không ngừng học hỏi, nâng cao kiến thức và kĩ năng thì không gì là không thể. Điều duy nhất bạn cần làm đó là tin vào chính mình, chiến thắng sự lười biếng bên trong để tốt hơn chính mình của ngày hôm qua. Mình chắc chắn bạn sẽ đạt được những kết quả tuyệt vời trong tương lai không xa!

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *