Nếu ở phần 1 là các phương pháp để chúng ta có thể ghi nhớ nhanh và cải thiện năng lực trí não thì ở phần 2 tác giả Tony Buzan đi sâu vào phần gốc rễ, giúp cho bộ não hoạt động một cách mạnh mẽ và minh mẫn theo thời gian. Mình tin rất nhiều người đã nắm được các khía cạnh này. Tuy nhiên thông tin thường mang tính rời rạc, thiếu hệ thống. Hôm nay chúng ta sẽ cùng hệ thống lại những nền tảng cốt lõi để cải thiện năng lực trí não từ tận gốc rễ nhé.
1. VẬN ĐỘNG VÀ NĂNG LỰC TRÍ NÃO
Trước kia thời sinh viên nhờ tập 5 nghi thức trong cuốn sách “suối nguồn tươi trẻ” mà mình đã có một cơ thể khoẻ mạnh và một bộ não minh mẫn để hiện thực hoá những mục tiêu mà bản thân đề ra. Sau này ra trường, càng đọc về các dòng sách sức khoẻ, não bộ, tâm lý thì mình càng chú ý hơn tới việc rèn luyện thể dục thể thao. Bởi nó không chỉ giúp cơ thể chúng ta thêm săn chắc, khoẻ mạnh mà còn giúp cho não bộ hoạt động và làm việc hiệu quả. Nếu không vận động, bộ não của chúng ta sẽ rất nhanh bị lão hoá và xuống cấp. Các căn bệ nh về thần kinh, suy giảm trí nhớ cũng từ đó mà hình thành.
Ngày mình còn nhiều mỡ trên cơ thể, mình tập aerobic kết hợp với gym. Sau này khi cơ thể đã săn chắc hơn, mình chuyển sang tập yoga. Cuối năm 2023 mình chuyển sang tập pilates. Năm 2024 này mình vẫn tiếp tục duy trì bộ môn này, nhất là với các nhóm cơ vùng chậu. Hôm nay đã sắ m thêm các dụng cụ như bóng, gạch để tập luyện cho hiệu quả và bài bản hơn. Việc tập luyện của mình từ trước tới nay, chủ yếu là chủ động tập luyện tại nhà. Mỗi ngày 30 phút. Trước kia mình hay tập liên tục, nhưng sau này khi tìm hiểu kỹ nếu tập liên tục mỗi ngày chưa chắc đã tốt. Cơ thể và các nhóm cơ cũng cần thời gian để phục hồi. Vậy nên mình chọn tập tuần 4 lần, mỗi lần 30 phút.
Trong cuốn sách, tác giả chia sẻ 4 khía cạnh quan trọng trong việc rèn luyện thể chất bao gồm:
– TƯ THẾ TỰ CHỦ: chính là phong thái nhã nhặn, đường hoàng. Nó thể hiện sự thăng bằng và điềm tĩnh của chúng ta. Mà muốn duy trì được tư thế này, ta cần chú ý tới tư thế của cơ thể. Như thả lỏng cơ cổ, giữ thẳng đầu, điều chỉnh tư thế sao cho các nhóm cơ được cân bằng, đặc biệt là không để cho bất cứ nhóm cơ nào trong cơ thể bị gồng căng. Bài tập này giúp tạo nên phong thái đĩnh đạc và khí chất thanh nhã của mỗi người. Vì vậy nên chưa chú ý bao giờ, ta hãy tập trung rèn giũa từ hôm nay.
– THỂ DỤC AEROBIC: đây không hẳn là việc tập luyện aerobic theo nhạc, mà nó là tên gọi của các bài tập cardio nhằm đốt cháy oxi, tác động trực tiếp đến tim và phổi. Từ đó giúp cho máu lưu thông lên não bộ hiệu quả. Việc tập luyện này cũng chỉ cần duy trì 4 lần/tuần và mỗi lần là 30 phút. Trong đó có 5 phút khởi động, 20 phút luyện tập và 5 phút thả lỏng.
– TÍNH LINH HOẠT: thông qua việc vận động dễ dàng và thoải mái, nhằm tăng cường sức khoẻ tinh thần. Bởi sức khoẻ tinh thần sẽ tác động trực tiếp lên sức khoẻ thể chất và sức khoẻ thể chất sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực của trí não.
– THỂ LỰC: đây là các bài tập nhằm tăng cường sức khoẻ cơ bắp, các bài tập này cũng chỉ nên tập 4 lần/tuần và mỗi lần từ 20-60 phút. Ta có thể kết hợp các bài tập trên vào các hoạt động như đi bộ, chạy bộ, đạp xe, bơi lội, khiêu vũ, nhảy múa, chèo thuyền hoặc các môn võ thuật khác.
2. BỒI BỔ TRÍ NÃO
Tập luyện thôi là chưa đủ, việc ăn uống cực kì quan trọng. Bởi đó chính là những nguyên liệu thiết yếu cho não bộ. Não bộ sẽ cần các chất như sau:
– Não được nạp năng lượng dưới dạng glucose
– Chất đạm hình thành nên các tế bào thần kinh
– Chất béo để bảo vệ các tế bào thần kinh
– Vitamin, khoáng chất sản sinh ra những hợp chất quan trọng, nhất là chất dẫn truyền thần kinh.
Do đó ta cần có chế độ ăn cân bằng, đa dạng, hạn chế ăn các thực phẩm có chứa đường tinh luyện. Ăn nhiều carbohydrate phức hợp có trong rau, củ, quả và ngũ cốc nguyên hạt. Về chất béo thì có chất béo bão hoà và chất béo không bão hoà. Chất béo bão hoà có trong thực vật, tốt cho cơ thể và não bộ, do đó ta nên ưu tiên chọn nhóm chất béo này. Ngược lại chất béo không bão hoà có trong mỡ động vật, rất hại cho cơ thể, ta nên hạn chế ăn. Dù là chất béo nào đi chăng nữa ta cũng tránh ăn quá 1/3 lượng calo hấp thu trong ngày. Một yếu tố nữa là nên tăng cường ăn cá, ít nhất là 3 bữa/tuần bởi trong cá có nhiều Omega 3, rất tốt cho cơ thể và não bộ.
3. CHỮA LÀNH TRÍ NÃO
Nếu ăn uống khoa học, tập luyện đều đặn nhưng tinh thần luôn luôn căng thẳng, lo lắng thì trí não cũng khó mà hoạt động hiệu quả. Vậy nên đây chính là ba cạnh của hình tam giác mà chúng ta cần lưu tâm để giúp cho cơ thể và não bộ luôn được khoẻ mạnh. Nếu bộ não bị căng thẳng, lo lắng liên tục, nó sẽ rất nhanh bị lão hoá. Vì vậy để giúp bản thân luôn trong trạng thái vui vẻ, hứng khởi, tràn đầy năng lượng. Ta có thể áp dụng những cách sau đây.
– TẬP TRUNG VÀO MẶT TÍCH CỰC: bất cứ vấn đề nào cũng có tính 2 mặt, việc của ta là nhìn vào mặt tích của nó để tìm ra giải pháp chứ không phải chìm sâu vào vấn đề.
– LUÔN MỈM CƯỜI: bất cứ khi nào bạn nhớ ra, hãy cười thật tươi. Mình đã áp dụng phương pháp thiền cười, ngày hơn 100 cái từ năm 2022 tới nay sau khi đọc xong cuốn “vượt lười”. Từ đó mình đã trở nên rất vui vẻ, rạng rỡ. Khi dạy học mặt cũng không quá nghiêm túc mà trở nên thư thái, thoải mái hơn.
– CẢM NHẬN THÀNH CÔNG: dù chỉ đạt được chút xíu thành quả, cũng hãy học cách biết ơn và hạnh phúc với nó. Ngày trước mình đi làm, mỗi lần được bằng khen, phần thưởng dù là vài tră m ng àn từ sếp, mình đều vô cùng hạnh phúc. Mình thường NEO lại cảm giác ấy bằng một bài viết cùng tấm hình với nụ cười rạng rỡ trong nhật kí và trên facebook cá nhân. Chính những khoảnh khắc ấy đã tiếp nối và kiến tạo nên mình của ngày hôm nay.
– ĐẶT MỤC TIÊU CHÍNH XÁC: nhiều người đạt mục tiêu nhưng lại không phải là những điều họ mong muốn. Điều đó sẽ không tạo ra động lực và sự khao khát trong họ. Hãy đặt mục tiêu khiến bạn hạnh phúc, tràn đầy năng lượng khi nghĩ về. Mục tiêu mà chỉ nghĩ tới thôi miệng của bạn đã bất giác mỉm cười rạng rỡ ấy.
– HÍT THỞ THƯ GIÃN: cách này đơn giản nhưng cực kì hiệu quả. Chỉ bằng việc hít thở sâu bạn đã có thể tự chữa lành được cơ thể của mình. Nếu mình nhớ không nhầm thì trong cuốn “thông điệp của nước” Masaru Emoto đã chia sẻ một ví dụ rất thú vị về người đàn ông đã dùng chính hơi thở của mình để tự chữa lành bệnh. Vậy nên việc hít thở sâu là cực kì hữu ích, hãy hít vào và giữ trong khoảng 6s rồi mới từ từ thở ra.
– THIỀN: đây là phương pháp rất tuyệt vời, không phải ai theo đạo mới sử dụng mà bất cứ ai cũng nên thiền. Trước kia khi đọc cuốn “search inside yourself” mình cũng học được một bài học rất hay đó chính là thiền không hẳn là ngồi một chỗ mà chính là duy trì trạng thái tập trung sâu cho từng việc mình làm.
Trong thời đại này, ai mà duy trì được sự tập trung trong từng khoảnh khắc, từng việc bản thân đang trải nghiệm thì người ấy sẽ cực kì thành công. Lý do vì họ duy trì được trạng thái chậm, sâu của bản thân, khi ấy làm việc gì cũng chính xác và hiệu quả.
– TỰ THÔI MIÊN: mình hay làm khi đi ngủ, nghĩa là ru bản thân vào trạng thái mong muốn, thả lỏng mọi thứ để bắt đầu giấc ngủ một cách dễ dàng. Đó là lý do lên giường khoảng vài phút là mình đã say giấc nồng rồi. Bạn cũng có thể áp dụng cách này để thả lỏng hoặc trong những giờ nghỉ ngắn.
– NGỦ ĐỦ GIẤC: mình đã chia sẻ về cuốn sách “sao chúng ta lại ngủ”, bạn có thể tìm đọc lại nếu muốn hiểu sâu về tầm quan trọng của giấc ngủ. Ngủ đủ giấc (8 tiếng/ngày) không chỉ giúp cơ thể khoẻ mạnh, giúp não bộ quét đi những độ c tố mà nó còn giúp ta ghi nhớ tốt và duy trì được một khối óc minh mẫn theo thời gian.
4. LUYỆN TẬP TRÍ NÃO
Để có thể có được bộ óc minh mẫn và khoẻ mạnh ta cần thường xuyên thách thức trí não và rèn luyện, nuôi dưỡng cơ thể. Việc thách thức trí não rất đơn giản. Mỗi ngày chúng ta hãy
– Cùng trí não chơi những trò chơi mới mẻ, kích thích sự hào hứng của tâm trí
– Làm gì đó khác biệt mỗi ngày, đi con đường khác, tập bài tập khác, ăn bằng tay không thuận…điều này giúp phá vỡ sự máy móc của não bộ
– Tận hưởng không khí trong lành và hít thở sâu. Nhà mình thường đi bộ ở công viên cùng nhau, vừa tận hưởng không khí trong lành, vừa tạo nên sự gắn kết giữa các thành viên trong gia đình.
– Cuối cùng đó là vận dụng ít nhất một phương pháp ghi nhớ nhanh mà mình đã chia sẻ ở cuốn số 1. Mình ngày nào cũng học tập và nghiên cứu đủ thứ nên những bài thực hành trong cuốn sách này mình đều bỏ qua. Chỉ kiểm tra xem trí nhớ mình ở mức nào thôi, kết quả là ở mức rất tốt. Có lẽ vì học, đọc và làm việc mỗi ngày nên não bộ hoạt động tương đối hiệu quả.
Bài này hơi dài, cơ mà mình hệ thống luôn vì mong mọi người cùng đọc để tường tận về não bộ của chúng ta. Đọc xong cuốn một mình tò mò cuốn hai nên đọc một nèo, hi vọng là hữu ích với mọi người.
